नेपाली विहार सफूया नेपालभाषा साहित्यया योगदान चर्चा यानादिसं ?

नेपाली विहार सफूया नेपालभाषा साहित्ययात च्वन्ह्याकेत ज्वमदुगु योगदान बियादिगु दु ।  नेपालभाषाया साहित्य ख्ययात तब्या यायेत तकं तधंगु योगदान बियादिगु  थुगु सफू   छगू चिकिचा धंगु सफूया प्रकाशनं नं साहित्य ख्यलय्‌ तःधंगु परिवर्तन हयेफु धयागुया दसु जुइत ताः लाःगु दु । धायेमाला धाःसा नेपाली विहार छगू चिकिचा धंगु कविता संग्रह खःसा नं नेपालभाषा साहित्यया ख्यलय हिउपाः  हयेगुलिइ थ्वया विशेष मूवंगु  भूमिका म्हितुगु दु । तात्कालिन एकतन्त्र जहाँनिया राणा शासनया इलय्  नेपाली विहार सफु पिकाःगु तोह मदुगु त्वोह तया राणा सरकारं आपालं मातृभाषायात मतिना याइिपं नेपालभाषाया च्वमिपिन्त जेलय्‌ कुना ब्युगु खः ।

                        मातृभाषा सेवी अले साहित्यकार फत्तेबहादुर सिंहंया किपाः

 मातृभाषा सेवीलिसें साहित्यकार फत्तेबहादुर सिंहंया मु नेतृत्वदायी भूमिका म्हिता ने.सं १०५९ स नेपाली विहारु सफू  पिकयादिल गुगु इलय् नेपालभाषं आखः च्वलया ब्वनकिपिं राणा तय्सं जेलय् कुनेगु इलय् राणाकालया जर्जर इलय् छम्ह इंस्पेक्टर थें  ज्याःगु तत्कालीन सरकारी सेवाय्‌ ज्याना दिम्ह फत्तेवहादुर सिंहं उगु इलय् थीथी  चुनौति फया ज्या(सफू पिकायेगु, थःगु छेँय्‌ स्कूल  चायेकेगु, राणाकालया कुंखिनेगु धयागु कम ऑटया खं मखु, मातृभाषा प्रति  कम त्याग, कम समर्पणया खं मखु । सफ छापे यायेगु खःसा भारतया ब्रेतियाय बनास् छापे  याका हजि धयागु सिद्धिदासया सल्लाह कथं  १००० प्रति छापे याकाहःगु ुनेपाली विहार’ सफू ५०० गू ति चुइ धुंकास् तत्कालीन राणा सरकारं  थ्व सफू जफत यात ं सम्पादक नापं थ्व सफुलिइ लेख दुपिं च्वमितयूत जेलय्‌  कुना ब्युगु खः  । लिपा ने.सं १०९६ स हानं थ्व सफूया निगूगु संस्करण पिदंगु इतिहासय् न्ह्यब्वयातःगु दु ।

नेपालभाषा साहित्यया ख्यलय्‌ विविध युगया विविध कवितय्‌गु कविता  भुनाः पिहां वःगु दकलय्‌ न्हापांगु सफू थ्व “नेपाली विहार’ खः । लिपाः निगूगु द्याय्‌ ( सिद्धिदास, वैकुण्ठप्रसाद लाकौल, योगवीरसिंह, हरिकुष्ण, तारा, रत्न, शुभ, वदिना आदिपिनिगु छपु छपु यानाः १० पु कविता दु, गुगु बुद्धधर्म व नेपालभाषा पत्रिकाया उगु थुगुं अंक लिकयातःगु खः । थुकथं नेपाली विहार  प्राचीनकाल माध्यमिक काल तथा आधुनिक काल स्वतां युगया कवितयगु  प्रकाशित अप्रकाशित १९ पु काव्यया संकलन खः ।

 नेपाली विहार जेलकालीन काव्य व सिद्धिदास (युगया काव्यया छग  स्वापू खः । थ्व सफुलिइ दुथ्याःगु फत्तेबहादुरया स्वां ब कं, सिद्वधिचरणया वर्षा ,  गंगु खुसि वेकुण्ठप्रसादया हवय्त्यंगु स्वांयात, वसन्तवाणी आदि अंग्रेजी स्वच्छन्दवादी कवितय्‌गु प्रभाव लागु कविता खयां नं नेपालभाषाया  पुनरुत्थानकालया कवितयूगु प्रभावं मुक्त जूगु कविता मखु । छखे भाषानुराग  देशप्रेम, उपदेशात्मक प्रवृत्ति थेंज्याःगु सिद्विदासकालीन काव्य विशिष्टता थुकिं  ल्यहँ पुया च्वंगु दुसा मेखे स्वतन्त्र विषयचयन, कल्पनाशीलता, सौन्दर्यया  उपासना आदि थें ज्याःगु प्रारम्भिक आधुनिक कालया कवितयूके खनेदुगु  स्वच्छन्दवादी प्रवृत्ति नं गाकं पिज्वःगु दु । थ्व अर्थय्‌ नेपाली विहार न त मुक्कं  पुनरुत्थान युगया काव्य सफू खः न पूर्वआधुन्तिक युगंया जक खः । निगु कालया  काव्य प्रवृत्तियात प्रतिनिधित्व याःगु थ्व सफू छगू कथं संक्रमण कालया ख्वाःपाः  जूगु दु । 

नेपालभाषा कविताया इतिहासकारयात नेपाली बिहारया झिगुपु  कविताय्‌ यको मूवंगु ज्वलं लुइ फुसां गुगुं गुगुं सफुलिइ सफू। स्वयास् नं उकिया  भूमिका मू वना च्वं थें तुं थन फत्तेबहादुरजुं न्यागू दशक न्हयः च्वयादीगु कविता  स्वयां नं भूमिका अप्वः प्रासांगिक जू ९मल्ल, ने।सं। ११०३ स् ११०० सम्पादक  फत्तेबहादुरया मातृभाषा प्रतिया अनुराग, भाषिक सजगता थ्व सफूया भूमिकाय्‌  ल्यहें पुयाच्चंगु दु ।

वास्तवय्‌ थ्व सफूया न्हापांगु संस्करण जफत जूगु, थुकिया  कवितयूत जेल यातना बिउगुया मू हुनि, थ्व सफुलिइ दुथ्याःगु कवितां जक  मखुसे थुकिया भूमिकां नं खः । राणा शासनया जर्जर इलय्‌ सफ॒या भूमिका कथं ुथौं भीगु भाषायागु सम्मान देशं मिटेजुया चोन ।।।।। उकियात जवरजस्तिं दवे  याना तल ।।।। ल्हाइपिं जीवित जुया च्वंक नं अमिगु भाषायात थथे मृत भाषाया  नामं सम्बोधन जुया च्वनु न्हयब्वयेफुगु सम्पादक फत्तेवहादुरया तस्धंगु साहस तथा मातृभाषा प्रतिया दुग्यःगु मतिनाया दसु खः । थुलि जक मखु नेपालभाषा  गद्ययात ुनेपाली विहार’ या भूमिका मार्फत्‌ गुगु वेग, तागत, स्फूर्ति व ब्यक्तित्व  सम्पन्न यायेत फत्तेबहादुर सिंह सफल जुयादिल, उलि थ्वयां न्हयस् छु जूगु  खनेमदु । नेपालभाषाया गद्य ख्यलय्‌ नं विषय व शैली कथं नं स्वच्छन्दवादया  शुरुवात थ्व हे भूमिकाय्‌ च्वंगु गद्यं न्ह्याकूगु जुया नेपालभाषा साहित्य पाखें देशय् प्रजातन्त्र हयेत तक्क तधंगु योगदान बियादिगु खनेदु ।