चुनावया नितिं नेवाःतसें अधिकारनिसें संविधान संशोधन तकया ल्ह्वन मुद्दा

येँ । स्वनिगःया आदिवासी नेवाःतसें वइगु फागुन २१ गत जुइगु प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचनया सवालय् नेवाःतय्गु अधिकारंनिसें संविधान संशोधयन तकं मुद्दा नेवाः मंकाः मुद्दाया रुपय् ल्ह्वंगु दु ।

प्रकाश द्यःला, सबल बहाल, येँ, किरण खड्गी नेवाः, यल, विपिन कपाली चिकंमू, चिकंमू, येँ, नारायण बनमाल, चर्चात्वाः, ख्वप, अजित पुतवार होल्चो, नागार्जुन, गोपालकृष्ण नकःमि, किपुल्चा, डा. भगवानदास मानन्धर ल्हुति, येँ, अधिवक्ता जितेन्द्र बज्राचार्य तोखा, भागवत नरसिंह प्रधान, थबहि, येँ, अर्चना तण्डुकार महर्जन, कुम्भेश्वर, दिलिप शाही, येँ, जयकृष्ण दुवाल, नगदेश, बिकिल स्थापित, येँ, ओमचरण अमात्य, ख्वप, राजिब राजोपाध्याय, येँ, अकलदास महर्जन, जल, कृष्णभक्त डंगोल, ख्वना, प्रकाशमान सक्व, ध्वाखा साल्खा सक्व, नरेश नेवाः, ब्यासि ख्वप, त्रिरत्न मानन्धर, छाउनी, श्यामकृष्ण प्रजापति, थायमरु, डा. श्रीकुमार महर्जन पांगा, पशुपति तुलाधर, बुंग लगायत स्वनिगःया नेपाःगाःया थीथी नेवाः वस्तीइ समुदाया नेतृत्व यानाच्वंपिं नं थीथी खलः पुचलय् सक्रिय जुयादीपिन्सं मंकाः अपिल पिकयादीगु खः । 

अपिलय् सर्वोच्च अदालतया निर्देशनात्मक आदेश कथं संघीय संसद व प्रदेश सभा, संघ सरकार, प्रदेश सरकार व स्थानीय सरकारं अन्तर्राष्ट्रिय श्रम संगठन महासन्धि नं १६९ (आइएलओ १६९) व आदिवासी जनजातिया अधिकार सम्बन्धि संयुक्त राष्ट्र संघीय घोषणापत्र (युएनड्रिप) कार्यान्वयन यायेत कानुन व नीति दयेकेमाः । नेवाःतय्गु प्रथाजन्य संस्था गुथियात स्वायत्तता व स्वशासनया अधिकार बिइत कानुन दयेकेमाः । थंबहीया पलेस्वां पुखू व नापं च्वंगु राजगुथिया जग्गा लगायत गैरन्यायिक रुपं अतित्रमित दक्वं गुथि जग्गा पुनस्थापना यायेमाः । ख्य, दिगु द्य, चुकः आदि सामुदायिक जग्गा सम्बन्धित समुदायया हे स्वामित्वय् सामुदायिक जग्गा अन्तर्गत दर्ता यायेमाः । त्रिभुवन विश्वविद्यालय, हरिसिद्धि इट्टा टायल कारखाना, हिमाल सिमेन्ट लगायत विभिन्न उद्देश्यया नीति अधिकरण याःगु नेवाःतय्गु जग्गाजमिन मेगु उद्देश्य या नीति प्रयोग यायेगु बन्द यायेमाः व सम्बन्धित जग्गाधनी, गुथि वा समुदाययात हे लित बिइमाः ।, नेवाः भूमिइ छुं नं कथंया ज्या यायेत स्वतन्त्र अग्रीम जानकारीलिसें मञ्जुर (एफपिक) अनिवार्य रुपं कायेमाः । नेवाः समुदायपाखें सशक्त विरोध जुया वया च्वंगु काठमाडौँ–तराई÷मधेस फास्ट ट्रयाक, बाहिरी चक्रपथ, स्मार्ट सिटी, आदि आयोजनात खारेज वा प्रभावित समुदायया माग कथं पुनरावलोकन जुइमाः । स्वनिगःयात नेवाः सम्पदा क्षेत्र या रुपय् विकास यायेगु नितिं नीति दयेकेमाः । गैरन्यायिक खुसि नापं सतक मापदण्ड नापं विस्तार प्रभावित समुदायया सहमतिइ परिमार्जन वा खारेज यायेमाः । गैरन्यायिक रुपं सतक विस्तार जुइ धुंकूगु थासय् सर्वोच्च अदालतया आदेश कथं पीडित परिवार व समुदायया सम्पत्ति नापं आवासया हक सुनिश्चितता सहितया व्यवस्थापन व विस्थापित जूपिन्त उचित पुनर्वासया व्यवस्था यायेमाः धकाः उल्लेख यानातःगु दु । 

अथे हे झिंप्यगू बुँदाया अपिलय् अधिकार सम्पन्न वाग्मती सभ्यता एकीकृत विकास समितिया आःया संचरना खारेज याना खुसि सिथय् च्वंपिनिगु सहमति कथं एफपिक कया जक ज्या यायेगु कथं नेवाः आदिवासी व स्थानीय समुदायया नेतृत्वय् संरचना दयेकेमाः । अथेहे काठमाण्डौ उपत्यका विकास प्राधिकारणत खारेज याना स्थानीय जनप्रतिनिधि व आदिवासी नापं स्थानीय समुदाययात दुथ्याका संरचना निर्माण यायेमाः ।, नेपाल संवतयात संघ, प्रदेश व स्थानीय सरकारं नापं फुक्क ख्यलय् अनिवार्य रुपं छ्यलाबुला हयेत कानुन दयेकेमाः । नेवाःतय्गु परम्परागत कला, ज्ञान, सीप, लजगाः÷प्रविधि, नसात्वसा लगायत अमूर्त सम्पदायात संरक्षण यायेगु व हःपाः बिइगु नापं व्यावसायिकरण यायेगु नितिं ब्यागलं कथंया कानून वा नीति दयेकेमाः ।, संविधानया धारा ७ सं दुगु सरकारी कामकाजी भाषा सम्वन्धि व्यवस्था हिला बहुभाषिक सरकारी कामकाजी भाषा लागू यायेगु व मातृभाषायात संविधानया अनुसुचिइ दुथ्याकेगु नापं बागमती प्रदेशय् नेपालभाषा सरकारी कामकाजी भाषा कथं पूर्ण रुपं लागू यायेमाः । संरचार माध्यमयात बहुभाषिक संरचार माध्यमया रुपय् यंकेगु नितिं ब्यागलं कथंया कानुन दयेकेमाः ।, मां भासं उच्च तह तक आखः ब्वनेत व मां भासं आखः ब्वनिपिन्त रोजगारीया अवसर सुनिश्चित यायेत राज्य पाखें प्रोत्साहन बिइमाः । नेपाल लिपि, रन्जना लिपियात छ्यलेगु ज्या राज्यपाखें हे यायेमाः नापं नेवाः लागाया थाय् बाय्या पुलांगु नेवाः नांयात हिइका न्ह्यलाथे तयाच्वंगुयात पना पुलांगु हे नां तयेगु नितिं कानुन दयेकेमाः ।, संविधानया धारा ५६ (५) सं व्यवस्था दुगु स्वायत्त क्षेत्र, संरक्षित क्षेत्र व विशेष क्षेत्र नापं संविधानया धारा ३२ सं दुगु सांस्कृतिक हकयात लागू यायेत कानुन निर्माण यायेमाः ।, भाषा, जाति, संस्कृति, ऐतिहासीक व भौगोलिक निरन्तरताया पहिचानया आधारय् नेवाः स्वायत्त (नेपाल मण्डल) प्रदेश निर्माण व संस्थागत सुधार यायेत संविधान संशोधन यायेमाः ।, नेवाः समुदाय दुनेया भूमिहीन, स्ववासीपिन्त आवास व भूमिया अधिकार सुनिश्चित यायेगु नापं स्ववासी पुर्जाया व्यवस्था यायेमाः । स्वनिगः दुनेया कृषिजन्य भूमि व खुल्ला जग्गा ल्यंका तयेत विशेष नीति व कार्यक्रम दयेका कार्यान्वयन यायेमाः धकाः च्वयातःगु दु ।